Naylon faturaya yapay zeka takibi: KAŞİF devrede

ANKARA-BHA

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge düzenlenmesine karşı yürütülen çalışmalarda yeni bir uygulamayı hayata geçirdi. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından geliştirilen yapay zeka destekli risk analiz sistemi KAŞİF ile mükellefler günlük olarak taranıyor.

Bakanlık, gerçek bir mal teslimi veya hizmet olmaksızın düzenlenen sahte faturalarla mücadele kapsamında, daha önce kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı’nı (RİTAP) kullanıyordu. KAŞİF uygulamasıyla bu alanda yeni bir aşamaya geçildi.

Günlük 4 milyon mükellef analiz ediliyor

Makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerine dayalı KAŞİF, Gelir İdaresi Başkanlığı Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi. Önceden tanımlanmış kurallar olmadan çalışan sistem, büyük veri setlerini analiz ederek mükelleflerin davranış değişikliklerini izliyor.

Büyük veri platformları üzerinde çalışan uygulama, onlarca terabaytlık veri üzerinden yaklaşık 4 milyon mükellefi günlük olarak analiz ediyor. Mükellefiyet, fatura, beyanname, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, çalışan sayısı, üretim kapasitesi ve demirbaş gibi birçok başlık altında veriler değerlendiriliyor. Riskli görülen durumlar günlük raporlar halinde tespit ediliyor.

Riskli mükellefler vergi denetimine bildiriliyor

KAŞİF’in uygulamaya alınmasının ardından sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflerle ilgili kısa sürede tespitler yapıldı. Hiç alımı bulunmadan kuruluş gününde fatura düzenleyen, kısa sürede yüksek tutarlı sahte fatura kestiği belirlenen ya da ticari faaliyeti olmaksızın kurulan şirketler riskli gruplar arasında yer aldı. Ayrıca haksız KDV iadesi talep ettiği belirlenen mükellefler de sistem tarafından tespit edildi.

Riskli olduğu belirlenen mükellefler, vergi incelemesi yapılması amacıyla Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Aynı zamanda bağlı bulundukları vergi dairelerine iletilen bilgiler doğrultusunda yoklama ve değerlendirme işlemleri yürütülüyor. Yapılan incelemeler sonucunda, sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edilen mükellefiyetlerin kapatılması yönünde işlem tesis ediliyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zeka destekli uygulamalarla kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir döneme girildiğini belirterek, sahte belge ve haksız iade taleplerinin anlık olarak tespit edilip işlem yapıldığını açıkladı.