Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 4688 sayılı Kanun kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmelerde, sendika gelirlerinin üyelere veya üçüncü kişilere doğrudan ya da dolaylı şekilde dağıtılmasının emredici hükümlerle yasaklandığı hatırlatıldı.
Bakanlık tarafından yapılan bilgilendirmede, sendika üyeliğinin herhangi bir maddi menfaat karşılığında değil, tamamen çalışanların özgür iradesiyle gerçekleşmesi gerektiği vurgulandı. Açıklamada, üyelik karşılığında sunulan hediye, eşya veya maddi teşviklerin sendikal mevzuata aykırı olduğu ifade edildi.
Dolaylı nakdi menfaat kapsamına giriyor
Bakanlık, gelir dağıtımı yasağının yalnızca nakit para verilmesiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda üyelerin normal şartlarda kendi imkanlarıyla karşılayacağı harcamaların sendika tarafından karşılanmasının da bu kapsamda değerlendirildiğini belirtti.
Bu çerçevede bazı uygulamaların "dolaylı nakdi menfaat" sayılacağı ifade edilerek şu örnekler sıralandı:
Alışveriş araçları: Market çekleri, alışveriş kartları ve hediye kartları
Eşya ve cihazlar: Elektronik ürünler, küçük ev aletleri, valiz ve benzeri eşyalar
Maddi teşvikler: Sendika üyeliği karşılığında sunulan her türlü nakit destek veya maddi avantaj
Bakanlık, söz konusu uygulamaların sendikal faaliyet kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığını bildirdi.
"Sendikal örgütlenme serbest iradeye dayanmalı"
Bakanlık yazısında, maddi menfaat temelli örgütlenme yöntemlerinin sendikal özgürlük ilkesini zedelediğine dikkat çekildi. Açıklamada, çalışanların sendikal tercihlerinin herhangi bir baskı veya maddi teşvik olmaksızın, tamamen serbest iradeleri doğrultusunda şekillenmesi gerektiği vurgulandı.
Ayrıca bu tür uygulamaların sendikalar arasındaki dürüst rekabeti de olumsuz etkilediği ifade edilerek, üye kazanmak ya da üyelerin istifasını engellemek amacıyla sunulan maddi avantajların sendikal faaliyetlerin amacıyla bağdaşmadığı belirtildi.
Kanuna aykırı uygulamalara hapis cezası
Bakanlık, söz konusu uygulamaların yalnızca mali bir ihlal olarak değerlendirilmediğini, aynı zamanda suç teşkil ettiğini bildirdi. Kanuna aykırı hareket eden sendika yöneticileri ve temsilcileri hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörüldüğü hatırlatıldı.
Sembolik materyaller kapsam dışı
Öte yandan düzenlemenin sendikal faaliyetleri tanıtıcı nitelikteki bazı düşük değerli materyalleri kapsam dışında bıraktığı belirtildi. Üzerinde sendika logosu bulunan, ekonomik değeri bulunmayan ve aidiyet duygusunu güçlendirmeyi amaçlayan kalem, rozet, broşür gibi sembolik materyallerin dağıtılmasının mümkün olduğu ifade edildi.
Yetkililer, sendikal faaliyetlerin eşantiyon veya maddi teşvikler üzerinden değil; ilke, emek ve çalışanların özgür iradesi temelinde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.